Daty

Kalendarz dat

1917

  • 1.1

    W Kamionce pod Ropczycami urodził się Wilhelm Mach, pisarz, krytyk literacki.

  • 1.1

    Urodziła się Iza Bieżuńska-Małowist, historyk.

  • 1.1

    Erwin Axer. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Wiedniu urodził się Erwin Axer, reżyser teatralny, eseista, pedagog; jeden z największych twórców powojennego teatru; wieloletni dyrektor warszawskiego Teatru Współczesnego.

  • 11.1

    Eugeniusz Bodo. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    Na deskach poznańskiego Teatru Apollo zadebiutował Eugeniusz Bodo.

  • 14.1

    Oddział mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala". Fot. PAP/CAF

    W Budach urodziła się Marianna Cel, jedyna kobieta-żołnierz Wydzielonego Oddziału Wojska Polskiego dowodzonego przez mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala”.

  • 14.1

    Powołano Tymczasową Radę Stanu.

  • 15.1

    Posiedzenie inauguracyjne Tymczasowej Rady Stanu. 15.01.1917. Fot. NAC

    W Warszawie odbyło się pierwsze posiedzenie Tymczasowej Rady Stanu. Jej przewodniczącym wybrano Wacława Niemojewskiego.

  • 26.1

    W Krakowie zmarła Antonina Domańska, pisarka, autorka „Paziów króla Zygmunta” i „Historii żółtej ciżemki”, pierwowzór postaci Radczyni w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego.

  • 2.2

    W Nowoczerkasku (Rosja) urodził się Witold Łokuciewski, pilot, pułkownik Wojska Polskiego, major RAF, pilot dywizjonu 303, więzień stalagu Luft III w Żaganiu.

  • 5.2

    W Chochołowie urodził się Stanisław Frączysty, kurier tatrzański, żołnierz AK, więzień obozów koncentracyjnych Auschwitz i Buchenwald.

  • 1.3

    Stanisław Szwarc Bronikowski. Fot. PAP/R.Pietruszka

    W Górkach koło Klimontowa urodził się Stanisław Szwarc-Bronikowski, podróżnik, publicysta, filmowiec. 

  • 8.3

    W Mińsku urodziła się Hanna Skarżanka, aktorka, piosenkarka, żołnierz Kedywu Wileńskiego Okręgu AK, znana m.in. z ról w filmach „Młodość Chopina”, „Prawo i pięść”, „Wezwanie”, „Polowanie na muchy”.

  • 12.3

    W Rosji wybuchła tzw. rewolucja lutowa, w wyniku której abdykował car Mikołaj II.

  • 15.3

    Abdykacja cara Mikołaja II.

  • 17.3

    Marian Raciborski. Fot. wikipedia/Macieias

    W Zakopanem zmarł Marian Raciborski, botanik, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z pionierów ochrony przyrody w Polsce.

  • 27.3

    Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich ogłosiła deklarację w sprawie Polski.

  • 30.3

    Odezwa rosyjskiego Rządu Tymczasowego do Polaków.

  • 6.4

     Thomas Woodrow Wilson. Źródło: NAC

    Prezydent USA Thomas Woodrow Wilson, za zgodą Kongresu, wypowiedział wojnę Niemcom.

  • 10.4

    Podporządkowanie formacji legionowych niemieckim władzom wojskowym - powstanie Polskiej Siły Zbrojnej (Polnische Wehrmacht).

  • 14.4

    W Warszawie zmarł prof. Ludwik Zamenhof, lekarz, twórca języka esperanto.

  • 17.4

    W Piotrogrodzie przywódca bolszewików Włodzimierz Lenin przedstawił tzw. tezy kwietniowe, w których nawoływał do obalenia Rządu Tymczasowego i przejęcia władzy przez Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

  • 15.5

    W Moskwie urodził się Jerzy Duszyński, aktor, wielki amant polskiego kina, odtwórca niezapomnianych ról w "Zakazanych piosenkach" i "Skarbie"; wystąpił również w filmach „Awantura o Basię” i „Śmierć prezydenta”.

  • 28.5

    Leonid Teliga. Fot. PAP

    W Wiaźmie w Rosji urodził się Leonid Teliga, żeglarz, lotnik; w czasie II wojny światowej walczył m.in. w 300 dywizjonie lotnictwa bombowego „Ziemi Mazowieckiej”; jako pierwszy Polak odbył samotny rejs dookoła świata na jachcie Opty (1967-1969).

  • 29.5

    Prezydent USA John Kennedy. Fot. PAP/CAF

    W Brookline w stanie Massachusetts urodził się John Fitzgerald Kennedy, prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1961-1963. 

  • 4.6

    Prezydent Francji Raymond Poincare wydał dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji.

  • 13.6

    W Charkowie urodziła się Halina Gryglaszewska, aktorka, reżyserka teatralna.

  • 20.6

    Igor Śmiałowski. Fot. PAP/CAF/T. Kubiak

    W Moskwie urodził się Igor Śmiałowski, aktor, przez wiele lat występował na scenach Teatru Narodowego w Warszawie, następnie w Teatrze Komedia i Teatrze Polskim; zagrał w filmach „Miasto nieujarzmione”, „Młodość Chopina”, „Znachor”, a także w serialach „Stawka większa niż życie”, „Chłopi” i „Kariera Nikodema Dyzmy”.

  • 2.7

    Józef Piłsudski wystąpił z Tymczasowej Rady Stanu.

  • 9.7

    Józef Piłsudski. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W odpowiedzi na wezwanie Józefa Piłsudskiego żołnierze I i III Brygady Legionów Polskich odmówili złożenia przysięgi na "wierne braterstwo broni z Niemcami i Austro-Węgrami";

    wydarzenie to przeszło do historii, jako tzw. kryzys przysięgowy.

  • 21.7

    Premierem rosyjskiego Rządu Tymczasowego został Aleksander Kiereński.

  • 22.7

    Po tzw. "kryzysie przysięgowym" w Legionach władze niemieckie aresztowały w Warszawie Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego. Obaj osadzeni zostali w areszcie w twierdzy magdeburskiej. 

  • 24.7

    Pod Krechowcami, niedaleko Stanisławowa, wchodzący w skład Dywizji Strzelców Polskich 1 pułk ułanów płk. Bolesława Mościckiego stoczył z wojskami niemieckimi całodzienny bój, skutecznie osłaniając odwrót wojsk rosyjskich.

  • 25.7

    Francuski trybunał wojskowy skazał na karę śmierci Matę Hari, właśc. Margarethę Zelle, holenderską tancerkę oskarżoną o szpiegostwo na rzecz Niemiec. 

  • 15.8

    W Lozannie powstał Komitet Narodowy Polski z Romanem Dmowskim na czele, przeniesiony następnie do Paryża i uznany przez państwa Ententy za oficjalną reprezentację narodu polskiego. 

  • 25.8

    Protestując przeciwko polityce prowadzonej przez władze niemieckie po kryzysie przysięgowym do dymisji podała się Tymczasowa Rada Stanu.

  • 5.9

    Marian Smoluchowski. Źródło: NAC

    Zmarł Marian Smoluchowski, fizyk, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z najwybitniejszych uczonych polskich

  • 12.9

    Patent mocarstw okupacyjnych w sprawie utworzenia Rady Regencyjnej.

  • 20.9

    Komitet Narodowy Polski został uznany przez Francję za jedynego prawnego reprezentanta sprawy polskiej na Zachodzie.

  • 27.9

    W Paryżu zmarł Edgar Degas, francuski malarz, grafik i rzeźbiarz.

  • 15.10

    Na terenie koszar w Vincennes pod Paryżem rozstrzelana została Margaretha Geertruida Zelle- holenderska tancerka występująca pod pseudonimem Mata Hari, oskarżona o szpiegostwo na rzecz Niemiec.

  • 15.10

     Członkowie Rady Regencyjnej: książę Zdzisław Lubomirski, arcybiskup Aleksander Kakowski i hrabia Józef Ostrowski. Fot. NAC

    Mianowano członków Rady Regencyjnej: arcybiskupa warszawskiego Aleksandra Kakowskiego, prezydenta Warszawy księcia Zdzisława Lubomirskiego i honorowego prezesa Stronnictwa Polityki Realnej hrabiego Józefa Ostrowskiego. Siedzibą Rady Regencyjnej stał się Zamek Królewski w Warszawie.

  • 2.11

    Deklaracja Balfoura: rząd brytyjski ogłosił poparcie dla koncepcji utworzenia w Palestynie żydowskiej siedziby narodowej.

  • 6.11

    Początek bolszewickiego przewrotu w Rosji.

  • 7.11

    Włodzimierz Lenin. Fot. PAP/CAF

    Początek bolszewickiego przewrotu w Rosji.

  • 8.11

    W Olsztynie urodził się Tadeusz Nowakowski, pisarz, publicysta, współpracownik BBC i sekcji polskiej RWE.

  • 17.11

    W Meudon we Francji zmarł August Rodin, rzeźbiarz.

  • 19.11

    W Allahabad urodziła się Indira Gandhi, premier Indii w latach 1966-1977 i 1980-1984.

  • 20.11

    Centralna Rada Ukrainy ogłosiła utworzenie niezależnej Ukraińskiej Republiki Ludowej (URL).

  • 22.11

    W Kanadzie założono NHL (National Hockey League) - zawodową ligę hokeja na lodzie.

  • 3.12

    W Żywcu urodził się Wilhelm Brasse, były więzień KL Auschwitz, fotograf, który wykonywał obozowe zdjęcia więźniów.

  • 6.12

    Finlandia ogłosiła niepodległość.

  • 7.12

    Feliks Dzierżyński został szefem Czeka - Wszechrosyjskiej Nadzwyczajnej Komisji do Spraw Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem - policji politycznej w sowieckiej Rosji w latach 1917-1922, poprzedniczki NKWD i KGB.

  • 7.12

    I wojna światowa: Stany Zjednoczone wypowiedziały wojnę Austro-Węgrom.

  • 20.12

    Feliks Dzierżyński. Źródło: Wikipedia Commons

    Na mocy decyzji Rady Komisarzy Ludowych utworzono Wszechrosyjską Nadzwyczajną Komisję do Spraw Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (Czeka), odpowiedzialną za masowe represje tzw. wrogów ludu. Na czele Czeki stanął Feliks Dzierżyński. 

  • 22.12

    Podpisanie traktatu w Brześciu. Fot. Wikimedia Commons ze zbiorów Bundesarchiv

    Początek rokowań pokojowych w Brześciu między państwami centralnymi a Rosją Sowiecką.

  • 25.12

    W Grodnie urodził się Wadim Berestowski, reżyser filmowy.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL