Daty

Kalendarz dat

1936

  • 4.1

    W Świętochłowicach urodził się Janusz Sent, pianista, kompozytor, autor muzyki takich przebojów jak: „Jesteśmy na wczasach”, „Dziewczyny, bądźcie dla nas dobre na wiosnę”, „Tupot białych mew” i „Przedostatni walc”.

  • 7.1

    Anna Ciepielewska. Fot. PAP/H. Rosiak

    W Ostrogu nad Horyniem urodziła się Anna Ciepielewska, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Matka Joanna od Aniołów”, "Trzy kobiety", „Pasażerka”, a także serialach „Dom” i „Blisko, coraz bliżej”.

  • 8.1

    We Włodzimierzu Wołyńskim urodziła się Alicja Bobrowska, aktorka, pierwsza powojenna Miss Polonia.

  • 11.1

    Marian Kociniak. Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie urodził się Marian Kociniak, aktor filmowy i teatralny, od 1959 do 2009 r. związany z Teatrem Ateneum; niezapomniany Franek Dolas w komedii "Jak rozpętałem drugą wojnę światową" i pechowy Murgrabia z serialu "Janosik".

  • 13.1

    Bronisław Pieracki. Źródło: NAC

    Ogłoszono wyrok w procesie o zabójstwo ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego, który zginął 15 czerwca 1934 r. w Warszawie w zamachu dokonanym przez członka Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Trzech oskarżonych skazano na karę śmierci (zamienioną na mocy amnestii na karę dożywotniego więzienia), ośmioro – na kary wieloletniego więzienia.

  • 14.1

    Dekret Prezydenta RP o ochronie interesów Państwa Polskiego i jego obywateli w stosunkach międzynarodowych.

  • 17.1

    W Hollywood zmarł Ryszard Bolesławski (właśc. Srzednicki), reżyser filmowy, akor i reżyser moskiewskiego teatru MChAT, żołnierz Legionu Puławskiego, po pierwszej wojnie wyemigrował do USA, gdzie wszedł do czołówki reżyserów Hollywood. Jego nazwisko widnieje na gwieździe w Hollywood Walk of Fame.

  • 18.1

    W Londynie zmarł Rudyard Kipling, angielski pisarz i poeta, autor "Księgi dżungli", "Kima" i "Światła, które zgasło".

  • 20.1

    W Warszawie urodziła się Barbara Rylska, aktorka.

  • 20.1

    W Sandringham zmarł Jerzy V, król Wielkiej Brytanii i Irlandii, cesarz Indii, panujący od 1910 roku.

  • 23.1

    Premiera filmu „Dodek na froncie” w reżyserii Michała Waszyńskiego.

  • 26.1

    We Włodzimierzu Wołyńskim urodził się Jan Stanisław Stanisławski, satyryk, aktor, autor tekstów.

  • 28.1

    Edyta Wojtczak. Fot. PAP/M. Belina Brzozowski

    W Grójcu urodziła się Edyta Wojtczak, jedna z ikon Telewizji Polskiej, w której przez blisko czterdzieści lat była spikerką.

  • 10.2

    W Wilnie zmarła Zula Pogorzelska, śpiewaczka, aktorka i tancerka, znana m.in. z filmów „Ułani, ułani, chłopcy malowani”, „Romeo i Julcia”.

  • 14.2

    Piosenkarka Anna German. Fot. PAP/M. Szyperko

    W Urgenczu w Uzbekistanie urodziła się Anna German, piosenkarka, kompozytorka, aktorka: laureatka wielu festiwali, m.in. w Monte Carlo, a także pierwsza Polka, która wystąpiła w San Remo.

  • 16.2

    Ignacy Paderewski. Fot. PAP/CAF

    W Morges w Szwajcarii w willi Ignacego Paderewskiego powołano tzw. Front Morges, którego celem było odsunięcie od władzy w Polsce sanacji; w spotkaniu i zawarciu porozumienia uczestniczyli obok Paderewskiego gen. Józef Haller, gen. Władysław Sikorski i Wincenty Witos.

  • 24.2

    Władysław Kowalski. Fot. PAP/M. Gorczyński

    W Żurawcach koło Tomaszowa Lubelskiego urodził się Władysław Kowalski, aktor, pedagog, związany z warszawskimi teatrami: Ateneum, Powszechnym i Dramatycznym; wystąpił m.in. w filmach „Jarzębina czerwona”, „Medium”, „Cynga”, „Katyń”, a także w serialu „Kolumbowie”.

  • 25.2

    Wiesław Dymny. Fot. PAP/M. Sochor

    W Połoneczce koło Nowogródka urodził się Wiesław Dymny, aktor, poeta, prozaik, satyryk, scenarzysta, plastyk, współtwórca krakowskiej "Piwnicy pod Baranami", autor tomu opowiadań „Słońce wschodzi raz na dzień”, powieści „Droga na dziki zachód” i scenariuszy do filmów „Pięć i pół bladego Józka”, „Chudy i inni”.

  • 27.2

    Premiera filmu „Pan Twardowski” w reżyserii Henryka Szaro.

  • 1.3

    W Warszawie urodził się Andrzej Urbańczyk, żeglarz, podróżnik, pisarz, autor m.in. „Tratwą przez Atlantyk”, „Wyprawa Nord III” i „Myszołów, kot wspaniały”.

  • 7.3

    Wojska niemieckie wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii.

  • 8.3

    W Kole urodził się Józef Duriasz, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Popioły”, „Lokis. Rękopis profesora Wittembacha” oraz „Soból i panna”.

  • 8.3

    Janusz Zakrzeński. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Przededworzu na Kielecczyźnie urodził się Janusz Zakrzeński, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Nad Niemnem”, „Tajemnica Enigmy”, „Polonia Restituta”, a także w serialu „Czarne chmury”; członek Związku Piłsudczyków, wielokrotnie wcielający się w rolę Józefa Piłsudskiego; zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu pod Smoleńskiem.

  • 9.3

    W Przytyku niedaleko Radomia doszło do rozruchów, w czasie których zginęło kilku Żydów i Polaków. 

  • 12.3

    Michał Heller. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Tarnowie urodził się Michał Heller, katolicki duchowny, filozof, teolog, fizyk, kosmolog. 

  • 15.3

    Wagonik kolejki linowej w drodze z Myślenickich Turni na Kasprowy Wierch. 1936 r. Fot. NAC

    Uruchomiono kolej linową na Kasprowy Wierch.

  • 17.3

    W Czeladzi urodził się Henryk Kuźniak, muzyk, kompozytor, autor muzyki filmowej, m.in. do filmów Juliusza Machulskiego „Seksmisja”, „Vabank” i „Vabank II” oraz „Dwa księżyce” Andrzeja Barańskiego.

  • 19.3

    Piotr Kuncewicz. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodził się Piotr Kuncewicz, pisarz, poeta, publicysta, krytyk literacki, autor m.in. książek „Samotni wobec historii”, „Agonia i nadzieja”, „Goj patrzy na Żyda. Dzieje braterstwa i nienawiści od Abrahama po współczesność”.

  • 23.3

    W Krakowie podczas solidarnościowej demonstracji ze strajkującymi w fabryce "Semperit" doszło do walk z policją; zginęło 10 osób, ponad 40 zostało rannych.

  • 24.3

    W Boksyckiej urodził się Władysław Baka, ekonomista, polityk, członek władz PZPR, dwukrotny prezes Narodowego Banku Polskiego, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

  • 27.3

    Jan "Ptaszyn" Wróblewski. Fot. PAP/M. Bielecki

    W Kaliszu urodził się Jan "Ptaszyn" Wróblewski, muzyk jazzowy, kompozytor, publicysta i dziennikarz. 

  • 27.3

    W Sokalu urodził się Mieczysław Święcicki, aktor, piosenkarz, członek kabaretu „Piwnica pod Baranami”, wykonawca m.in. „Jęczmiennego łanu”.

  • 28.3

    W Arequipie (Peru) urodził się Mario Vargas Llosa, peruwiański pisarz, polityk, laureat literackiej Nagrody Nobla w 2010 roku, autor m.in. książek „Rozmowa w +Katedrze+”, „Pantaleon i wizytantki”, „Zielony dom” i „Wojna końca świata”.

  • 9.4

    Jerzy Maksymiuk. Fot. PAP/T. Waszczuk

    W Grodnie urodził się Jerzy Maksymiuk, dyrygent, kompozytor i pianista.

  • 9.4

    Dekret Prezydenta RP o utworzeniu Funduszu Obrony Narodowej.

  • 16.4

    "Krwawy czwartek" we Lwowie - w czasie pogrzebu uczestnika demonstracji bezrobotnych, zastrzelonego dwa dni wcześniej przez policję, doszło do gwałtownych starć z siłami porządkowymi. Od policyjnych kul zginęło 31 uczestników konduktu, kolejnych 18 zmarło na skutek ran.

  • 19.4

    Pomnik Jana Kilińskiego. Fot. NAC

    Na Pl. Krasińskich w Warszawie odsłonięto pomnik Jana Kilińskiego; w 1959 r. został przeniesiony na Podwale.

  • 21.4

    Statek MS Batory. Lata międzywojenne. Fot. NAC

    Polski statek pasażerski MS „Batory” wypłynął w swój pierwszy rejs wycieczkowy z włoskiego Monfalcone do Gdyni.

  • 23.4

    Podczas solidarnościowej demonstracji ze strajkującymi w krakowskiej fabryce "Semperit" zginęło 10 osób. 

  • 28.4

    Premiera filmu „Za grzechy” („Ał chet”) w reżyserii Aleksandra Martena.

  • 9.5

    Dekret Prezydenta Rzeczpospolitej o sprawowaniu zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi i organizacji naczelnych władz wojskowych w czasie pokoju.

  • 15.5

    Felicjan Sławoj Składkowski. Fot. Wikipedia

    Gen. Felicjan Sławoj Składkowski objął funkcje premiera oraz ministra spraw wewnętrznych; pełnił je do końca września 1939 r., będąc tym samym szefem najdłużej urzędującego gabinetu II RP.

  • 1.6

    Początek kilkudniowych rozruchów antyżydowskich w Mińsku Mazowieckim.

  • 6.6

    Roman Wilhelmi. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Poznaniu urodził się Roman Wilhelmi, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów, przez wiele lat związany z warszawskim Teatrem Ateneum, a następnie z Teatrem Nowym; znany z ról w serialach "Czterej pancerni i pies", "Alternatywy 4" oraz "Kariera Nikodema Dyzmy", a także z kreacji w filmach "Zaklęte rewiry", "Dzieje grzechu, "Aria dla atlety" i "Ćma".

  • 22.6

    W nocy z 22 na 23 czerwca miał miejsce tzw. najazd na Myślenice, zorganizowany przez działacza Stronnictwa Narodowego Adama Doboszyńskiego, w czasie którego podpalono synagogę i niszczono sklepy żydowskie.

  • 24.6

    W Łodzi urodził się Andrzej Kostenko, operator filmowy, reżyser.

  • 4.7

    W Poznaniu urodziła się Zdzisława Donat, śpiewaczka operowa.

  • 4.7

    W Warszawie urodził się Henryk Grynberg, polski pisarz żydowskiego pochodzenia, autor książek o Holokauście i stosunkach polsko-żydowskich; m.in. „Dziedzictwo”, „Żydowska wojna”, „Zwycięstwo”, „Życie ideologiczne", „Kadisz", „Szkice rodzinne", „Ojczyzna"; od 1967 r. mieszka w USA.

  • 13.7

    W Hiszpanii zamordowano Jose Calvo Sotelo, deputowanego i przywódcę hiszpańskiej prawicowej opozycji parlamentarnej, co stało się pretekstem buntu gen. Francisco Franco przeciwko rządowi republikańskiemu w Madrycie; początek wojny domowej w Hiszpanii.

  • 15.7

    Krystyna Chojnowska-Liskiewicz. Fot.PAP/B.Ostrowska

    W Warszawie urodziła się Krystyna Chojnowska-Liskiewicz, żeglarka, jako pierwsza kobieta samotnie opłynęła Ziemię (1976-1978).

  • 15.7

    Okólnik premiera Felicjana Sławoja Składkowskiego stwierdzający, że gen. Edward Rydz-Śmigły jest drugą osobą w państwie.

  • 15.7

    W Elżbiecinie pod Łomżą urodził się Tadeusz Walasek, bokser, siedmiokrotny mistrz Polski, mistrz Europy w wadze średniej, dwukrotny medalista olimpijski.

  • 16.7

    Gen. Gustaw Orlicz-Dreszer. Źródło: NAC

    W katastrofie lotniczej nad Bałtykiem w okolicy Orłowa zginął gen. Gustaw Orlicz-Dreszer, żołnierz Legionów Polskich. W czasie zamachu majowego stał na czele wojsk wiernych marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu. Inspektor armii (1930-1936), od 1936 r. inspektor obrony powietrznej państwa. Od 1930 r. prezes ZG Ligi Morskiej i Kolonialnej.

  • 17.7

    W Krakowie urodziła się Danuta Rinn (wł. Danuta Smykla), piosenkarka, aktorka, wykonawczyni takich przebojów jak „Gdzie ci mężczyźni”, oraz – z Bogdanem Czyżewskim - „Wszystkiego najlepszego”, „Biedroneczki są w kropeczki”.

  • 20.7

    Andrzej Kondratiuk. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Pińsku urodził się Andrzej Kondratiuk, reżyser, scenarzysta, aktor; reżyser takich filmów jak „Klub profesora Tutki”, „Hydrozagadka” i „Gwiezdny pył”; mąż aktorki Igi Cembrzyńskiej.

  • 23.7

    Grażyna Staniszewska, Teatr Młodego Widza. Fot. TVP/PAP/Z. Januszewski

    W Łodzi urodziła się Grażyna Staniszewska, aktorka, znana z filmów „Zamach”, „Krzyż Walecznych”, odtwórczyni roli Danusi Jurandówny w „Krzyżakach”, Aleksandra Forda.

  • 1.8

    W Berlinie rozpoczęły się XI Letnie Igrzyska Olimpijskie.

  • 2.8

    W Berlinie odbyła się uroczystość otwarcia XI Letnich Igrzysk Olimpijskich. Polscy sportowcy zdobyli na nich 6 medali: 3 srebrne i 3 brązowe.

  • 3.8

    Prezydent Warszawy Stefan Starzyński. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Warszawie otwarto Park im. gen. Józefa Sowińskiego; budowa tego pierwszego na Woli parku była inicjatywą prezydenta Stefana Starzyńskiego.

  • 16.8

    W Berlinie zakończyły się XI Letnie Igrzyska Olimpijskie; reprezentacja Polski zdobyła na nich sześć medali: trzy srebrne i trzy brązowe.

  • 16.8

    Edward Wende. Fot. PAP/A.Rybczyński

    W Warszawie urodził się Edward Wende, adwokat, obrońca w procesach politycznych, oskarżyciel posiłkowy w procesie zabójców ks. Jerzego Popiełuszki. Senator, poseł, członek Trybunału Stanu.

  • 21.8

    Dekret prezydenta RP Ignacego Mościckiego o utworzeniu Rejonu Umocnionego Hel.

  • 25.8

    W Moskwie rozstrzelani zostali byli przywódcy partii komunistycznej Lew Kamieniew i Grigorij Zinowiew. Pokazowy proces, w którym zostali skazani na śmierć był jednym z kluczowych momentów stalinowskiego wielkiego terroru.

  • 26.8

    Wojciech Stpiczyński. Fot. NAC

    W Paryżu zmarł Wojciech Stpiczyński, polityk, publicysta, jeden z przywódców radykalnego skrzydła piłsudczyków; redaktor naczelny "Głosu Prawdy" i "Kuriera Porannego"; prezes Związku Strzeleckiego.

  • 6.9

    W zamku Rambouillet pod Paryżem podpisana została polsko-francuska umowa dotycząca pożyczki na dozbrojenie polskiej armii.

  • 28.9

    W Rouvroy we Francji urodziła się Stenia Kozłowska, piosenkarka.

  • 1.10

    W stoczni Cowes w Anglii zwodowany został niszczyciel ORP „Błyskawica”.

  • 2.10

    W Warszawie urodził się Stanisław Brejdygant, aktor, reżyser, scenarzysta, pisarz.

  • 4.10

    Leonard Buczkowski. Fot. NAC

    Premiera filmu "Wierna rzeka" w reżyserii Leonarda Buczkowskiego.

  • 5.10

    Vaclav Havel. Fot. PAP/EPA

    W Pradze urodził się Vaclav Havel, dramatopisarz, eseista, uczestnik Praskiej Wiosny, współzałożyciel opozycyjnej Karty 77. Po upadku władzy komunistycznej w 1989 r. wybrany na prezydenta Czechosłowacji (1989-1992). Po jej rozpadzie prezydent Czech w latach 1993-2003.

  • 9.10

    Agnieszka Osiecka. Fot. PAP/Rozmysłowicz

    W Warszawie urodziła się Agnieszka Osiecka, poetka, autorka tekstów piosenek, dziennikarka.

  • 14.10

    Barbara Sass. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Łodzi urodziła się Barbara Sass, reżyserka, scenarzystka; autorka filmów "Krzyk", "Dziewczęta z Nowolipek", „Historia niemoralna”, „Pajęczarki”, "Pokuszenie", "W imieniu diabła".

  • 24.10

    Wojna domowa w Hiszpanii: sformowano Batalion im. Jarosława Dąbrowskiego, którego dowódcą został Stanisław Ulanowski.

  • 30.10

    Ferdynand Ruszczyc. Fot. NAC

    W Bohdanowie (dawne woj. nowogródzkie) zmarł Ferdynand Ruszczyc, malarz, grafik, scenograf, jeden z najwybitniejszych twórców okresu Młodej Polski, wielki promotor Wilna w Europie.

  • 31.10

    Ignacy Daszyński. Fot. NAC

    W Bystrej koło Cieszyna zmarł Ignacy Daszyński, działacz socjalistyczny, premier Tymczasowego Rządu powołanego w Lublinie w listopadzie 1918 r.; wicemarszałek i marszałek Sejmu w okresie II RP.

  • 3.11

    Rozpoczęła się emisja pierwszej polskiej powieści radiowej; była nią książka „Dni powszednie państwa Kowalskich” Marii Kuncewiczowej.

  • 6.11

    Leonard Pietraszak. Fotr. PAP/T. Żmijewski

    W Bydgoszczy urodził się Leonard Pietraszak, aktor znany m.in. z filmów „Vabank” oraz „Vabank II, czyli riposta”, a także seriali „Czarne chmury” i „Czterdziestolatek”.

  • 11.11

    Wręczenie buławy marszałkowskiej Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu. 10.11.1936 r. Źródło: NAC

    Dekretem prezydenta Ignacego Mościckiego Edward Śmigły-Rydz mianowany został Marszałkiem Polski.

  • 19.11

    Premiera filmu "Ada, to nie wypada" w reżyserii Konrada Toma.

  • 25.11

    W Berlinie Niemcy i Japonia podpisały pakt antykominternowski, którego celem było przeciwdziałanie Międzynarodówce Komunistycznej, pakt zobowiązywał strony do neutralności, gdyby Niemcy lub Japonia znalazły się w stanie wojny z ZSRS.

  • 29.11

    Stawiacz min ORP "Gryf" (P) po zwodowaniu w Le Havre. 11.1936 r. Fot. NAC

    Zwodowano ORP "Gryf" - stawiacz min.

  • 5.12

    W ZSRS uchwalono tzw. stalinowską konstytucję, która określała sowiecki ustrój państwowy i społeczny; obowiązywała do 1977 r.

  • 7.12

    Premiera filmu Józefa Lejtesa „Barbara Radziwiłłówna” z Jadwigą Smosarską w roli tytułowej.

  • 10.12

    Reżyser Roman Załuski i aktorka Ewa Kasprzyk na planie filmu „Komedia małżeńska”. 1993 r. Fot. PAP/W. Rozmysłowicz

    W Lidzie urodził się Roman Załuski, reżyser i scenarzysta, autor filmów „Kardiogram” (1971), „Sekret” (1973), „Och, Karol” (1985), „Kogel-mogel” (1988).

  • 10.12

    Leon Wasilewski. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Leon Wasilewski, działacz i teoretyk PPS, dyplomata, historyk i publicysta, ojciec Wandy Wasilewskiej, działaczki komunistycznej

  • 11.12

    W Genewie na forum Ligii Narodów przedstawiciel polskiego rządu potępił ochotników, którzy zamierzali walczyć w hiszpańskiej wojnie domowej.

  • 13.12

    W obecności wicepremiera i ministra skarbu Eugeniusza Kwiatkowskiego uroczyście otwarto zaporę wodną na Sole w Porąbce - największą inwestycję hydrologiczną II RP.

  • 13.12

    PZL P-37 Łoś. Fot. Wikipedia

    Oblot pierwszego prototypu dwusilnikowego bombowca polskiej konstrukcji PZL 37 Łoś.

  • 15.12

    Krzysztof Sadowski. Fot. PAP/T. Żmijewski

    W Warszawie urodził się Krzysztof Sadowski, pianista, organista, kompozytor jazzowy.

  • 15.12

    Polskie Koleje Państwowe uruchomiły elektryczną linię na trasie Otwock-Pruszków.

  • 17.12

    Papież Franciszek. Fot. PAP/EPA

    W Buenos Aires urodził się Jorge Mario Bergoglio, duchowny rzymskokatolicki, jezuita, od 13 marca 2013 r. papież Franciszek.

  • 18.12

    Ks. Henryk Jankowski. Fot. PAP/T. Gzell

    W Starogardzie Gdańskim urodził się Henryk Jankowski, wieloletni proboszcz parafii św. Brygidy w Gdańsku; pierwszy kapłan, który w sierpniu 1980 r. odprawił mszę św. dla strajkujących robotników w Stoczni Gdańskiej; kapelan Solidarności.

  • 24.12

    W Warszawie urodził się Bogdan Miś, matematyk, dziennikarz, popularyzator nauki.

  • 27.12

    Leon Wyczółkowski. Autoportret. Fot.PAP/R.Koszowski

    W Warszawie zmarł Leon Wyczółkowski, malarz, grafik.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL