Daty

Kalendarz dat

1954

  • 5.1

    W Poznaniu urodziła się Daria Trafankowska, aktorka teatralna i filmowa.

  • 13.1

    Zlikwidowane zostało więzienie na lubelskim Zamku. Istniało od 1831 roku i przez kolejne władze zaborcze i polskie wykorzystywane było do przetrzymywania głownie więźniów politycznych.

  • 14.1

    Gen. Nikodem Sulik. Źródło: Wikimedia Commons

    W Londynie zmarł gen. Nikodem Sulik, dowódca 5. Kresowej Dywizji Piechoty 2. Korpusu Polskiego, walczącej m.in. pod Monte Cassino.

  • 25.1

    Premiera pierwszego pełnometrażowego kolorowego filmu polskiego "Przygoda na Mariensztacie" w reżyserii Leonarda Buczkowskiego.

  • 28.1

    W Krakowie zmarł prof. Eugeniusz Romer, geograf, twórca nowoczesnej kartografii polskiej.

  • 30.1

    Rolą Papkina w „Zemście” Aleksandra Fredry w teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze na deskach teatralnych zadebiutował Wiesław Gołas.

  • 8.2

    W Warszawie zmarł Jan Maklakiewicz, kompozytor, pedagog, dyrygent chórów, organista i publicysta muzyczny; autor kompozycji „Concertino quasi una fantasia”, „Kołysanka”, „Żurawie”.

  • 24.2

    Premiera filmu „Piątka z ulicy Barskiej” w reżyserii Aleksandra Forda.

  • 25.2

    Premiera filmu Jana Rybkowskiego „Autobus odjeżdża 6:20”.

  • 27.2

    Premiera filmu „Piątka z ulicy Barskiej” w reżyserii Aleksandra Forda.

  • 7.3

    Ludwik Hirszfeld. Fot.PAP/CAF

    We Wrocławiu zmarł Ludwik Hirszfeld, lekarz mikrobiolog, immunolog i serolog. 

  • 13.3

    W Warszawie powstał Studencki Teatr Satyryków.

  • 18.3

    Józef Cyrankiewicz po raz drugi objął stanowisko premiera rządu – sprawował je do 1970 roku.

  • 19.3

    W Londynie zmarł Wacław Komarnicki, polityk, prawnik, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego, poseł na Sejm II RP, więzień obozu NKWD w Griazowcu, od 1942 roku minister sprawiedliwości w rzędzie Władysława Sikorskiego, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

  • 25.3

    Leon Schiller. Fot. PAP

    W Warszawie zmarł Leon Schiller, reżyser, krytyk i teoretyk teatru, autor scenariuszy teatralnych i radiowych, twórca idei polskiego teatru monumentalnego.

  • 20.4

    W Warsawie urodził się Piotr Gliński, socjolog, profesor nauk humanistycznych, związany z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN; współzałożyciel i wieloletni prezes Społecznego Instytutu Ekologicznego; w latach  1998 – 2000 członek Unii Wolności, od 2010 roku współpracuje z Prawem i Sprawiedliwością; od 2015 roku wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego w rządzie PiS; poseł na Sejm.

  • 27.4

    Premiera filmu „Celuloza” w reżyserii Jerzego Kawalerowicza.

  • 1.5

    Rozpoczął działalność warszawski Teatr Komedia.

  • 2.5

    Programem "To idzie młodość" zainaugurował w Warszawie działalność Studencki Teatr Satyryków.

  • 7.5

    Kapitulacja wojsk francuskich pod Dien Bien Phu w Wietnamie.

  • 14.5

    W Hadze zawarto konwencję dotyczącą ochrony dóbr kulturalnych w czasie konfliktów zbrojnych.

  • 14.5

    W Schwangau w Bawarii zmarł Heinz Guderian, generał, teoretyk wojskowości, współtwórca niemieckich wojsk pancernych, zwolennik wojny błyskawicznej; w latach 1944-1945 szef sztabu Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych(OKH).

  • 15.5

    W Rabce urodził się Janusz Stokłosa, kompozytor, muzyk.

  • 15.5

    Jan Frycz. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Krakowie urodził się Jan Frycz, aktor; występował w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie i Starym Teatrze, obecnie w zespole Teatru Narodowego w Warszawie; zagrał m.in. w filmach „Pożegnanie jesieni”, „Zwolnieni z życia”, „Dwa księżyce”, „Dama kameliowa”, „Pestka”, „Egoiści”, „Tam i z powrotem”, „Pornografia”, „Pręgi”, „Nigdy w życiu!”, „Komornik”, a także w serialu „Tajemnica twierdzy szyfrów”.

  • 5.6

    Cezary Morawski. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Szczecinie urodził się Cezary Morawski, aktor, pedagog, związany m.in. z warszawskimi teatrami Współczesnym i Powszechnym; zagrał w filmach "Akcja pod Arsenałem", "Constans", "Z dalekiego kraju", "Dziecinne pytania", a także w serialu "M jak miłość".

  • 5.6

    Ludwik Dorn. Fot. PAP/L. Szymański

    W Warszawie urodził się Ludwik Dorn, działacz opozycji antykomunistycznej, wicepremier oraz minister spraw wewnętrznych i administracji w latach 2005-2007; marszałek Sejmu (2007); poseł od 1997 r.

  • 6.6

    W Lublinie urodził się Władysław Żmuda, piłkarz, reprezentant Polski, czterokrotny uczestnik mistrzostw świata w piłce nożnej: w 1974 r. w RFN – trzecie miejsce, w 1978 r. w Argentynie, w 1982 r. w Hiszpanii – ponownie trzecie miejsce oraz w 1986 r. w Meksyku; srebrny medalista igrzysk olimpijskich w Montrealu (1976); trener piłkarski.

  • 6.6

    W Warszawie urodziła się Magdalena Łazarkiewicz, reżyserka, scenarzystka; od 2011 r. dyrektor artystyczna Międzynarodowego Festiwalu Filmowego „Żydowskie Motywy”.

  • 7.6

    Stanisław Cat-Mackiewicz. Źródło: NAC

    Stanisław Cat-Mackiewicz został premierem rządu emigracyjnego.

  • 13.6

    W Stowięcinie w powiecie słupskim urodził się Andrzej Lepper, rolnik, działacz związkowy, polityk; założył Związek Zawodowy Rolnictwa Samoobrona (1992), a następnie partię polityczną Samoobrona RP, której był przewodniczącym; poseł na Sejm w latach 2001-2007; wicemarszałek Sejmu (2001, 2005-2006); wicepremier i minister rolnictwa (2006-2007); 5 sierpnia 2011 r. znaleziony martwy w warszawskiej siedzibie Samoobrony, popełnił samobójstwo.

  • 13.6

    W Warszawie urodził się Marcin Troński, aktor, występował m.in. w warszawskim Teatrze Współczesnym, a następnie w Teatrze Dramatycznym; znany m.in. z serialu „Kanclerz”, w którym zagrał rolę hetmana Jana Zamoyskiego.

  • 13.6

    Antonina Krzysztoń. Fot. PAP/G.Jakubowski

    Urodziła się Antonina Krzysztoń, piosenkarka, kompozytorka i autorka tekstów.

  • 15.6

    W Bazylei powstała UEFA (Union of European Football Associations) - Unia Europejskich Związków Piłkarskich.

  • 16.6

    W Szwajcarii rozpoczęły się V Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.

  • 20.6

    W Warszawie rozegrano I Memoriał Janusza Kusocińskiego.

  • 4.7

    W Bernie w finale V Piłkarskich Mistrzostw Świata reprezentacja RFN pokonała Węgry 3:2.

  • 4.7

    W Iwaniskach urodził się Andrzej Poniedzielski, poeta, felietonista, autor tekstów piosenek.

  • 6.7

    Grzegorz Skawiński. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Mławie urodził się Grzegorz Skawiński, gitarzysta, wokalista, kompozytor, autor tekstów, producent muzyczny; frontman zespołu Kombi.

  • 13.7

    Frida Kahlo. Fot. EPA/kolekcja prywatna

    Zmarła Frida Kahlo, meksykańska malarka i skandalistka, żona malarza Diego Rivery. Była pierwszym artystą meksykańskim, którego dzieła zostały zakupione przez paryski Luwr.

  • 17.7

    Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec Angela Merkel. Fot. PAP/P. Supernak

    W Hamburgu urodziła się Angela Merkel, niemiecka polityk, kanclerz Niemiec od 2005 r.

  • 19.7

    Elvis Presley. Fot. PAP/Photoshot/The Legacy Collection

    Elvis Presley wydał swojego debiutanckiego singla, zatytułowanego „That’s all right”.

  • 20.7

    W Genewie podpisano traktaty kończące wojnę indochińską. Przewidywały one powstanie w miejsce francuskich kolonii czterech niepodległych państw: Północnego i Południowego Wietnamu, Kambodży i Laosu.

  • 22.7

    W podkrakowskiej Hucie im. Lenina dokonano pierwszego spustu surówki.

  • 31.7

    Drugi pod względem wysokości szczyt Ziemi - K2 (8611 m). Fot. PAP/D. Załuski

    Włoscy himalaiści Lino Lacedello i Achille Compagnoni jako pierwsi w historii zdobyli K2 (8611 m) - najwyższy szczyt Karakorum.

  • 2.8

     Władze komunistyczne zlikwidowały Wydziały Teologii Katolickiej na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Jagiellońskim i powołały w Warszawie Akademię Teologii Katolickiej oraz Chrześcijańską Akademię Teologiczną.

  • 2.8

    Decyzja o budowie w Warszawie stadionu dla 100 tys. widzów (Stadion X-lecia).

  • 15.8

    Alfredo Stroessner Fot.PAP/EPA

    W Paragwaju w wyniku przewrotu wojskowego władzę objął gen. Alfredo Stroessner, naczelny dowódca sił zbrojnych; jako prezydent sprawował rządy dyktatorskie do 1989 r.

  • 18.8

    Janusz Leon Wiśniewski Fot.PAP/Leszek Szymański

    W Toruniu urodził się Janusz Leon Wiśniewski, naukowiec, pisarz; autor powieści „Samotność w sieci”.

  • 30.8

    Urodził się Aleksandr Łukaszenka, działacz komunistyczny, dyrektor sowchozu; deputowany do Rady Najwyższej (1990-1994); od 1994 r. prezydent Białorusi, sprawujący rządy autorytarne.

  • 6.9

    O. Maciej Zięba. Fot. PAP/A. Rybczyński

    We Wrocławiu urodził się Maciej Zięba, dominikanin, teolog, filozof, publicysta; w okresie PRL działacz opozycji, wiceprezes wrocławskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, członek NSZZ „Solidarność”; w latach 1998-2006 prowincjał polskiej prowincji dominikanów; dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku (2007-2010).

  • 6.9

    Premiera filmu „La strada” w reżyserii Federico Felliniego.

  • 25.9

    W Warszawie urodził się Jacek Skubikowski, wokalista, gitarzysta, kompozytor i autor tekstów piosenek.

  • 28.9

    Józef Światło. Fot. IPN

    Rozgłośnia Polska RWE i Głos Ameryki rozpoczęły nadawanie relacji Józefa Światły, byłego wicedyrektora X Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, który uciekł na Zachód.

  • 30.9

     W Jaworznie urodziła się Barbara Trzetrzelewska, wokalistka, wykonująca utwory łączące w sobie jazz, pop i brzmienia latynoskie.

  • 5.10

    W Zakopanem urodził się Ryszard Gajewski, himalaista, współautor wraz z Maciejem Berbeką pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Manaslu (12.01.1984).

  • 17.10

    W Zakopanem urodził się Maciej Berbeka, himalaista, zdobywca pięciu ośmiotysięczników; zaginął na stokach Broad Peak w Karakorum, po pierwszym zimowym wejściu na jego wierzchołek 5 marca 2013 r.

  • 18.10

    Gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer. Fot. NAC

    W Toronto zmarł gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, współzałożyciel polskiego harcerstwa, oficer Legionów Polskich, generał WP.

  • 20.10

    W Szczecinie urodził się Jan Jurewicz, aktor; wystąpił m.in. w filmach „Pokłosie”, „Siekierezada”.

  • 23.10

    Podpisano tzw. Układy Paryskie; zgodnie z ich postanowieniami zniesiony został status okupacyjny RFN, która uzyskała suwerenność oraz została zaproszona do NATO; utworzono także Unię Zachodnioeuropejską (UZE) – organizację polityczno-obronną.

  • 23.10

    W Pingtung na Tajwanie urodził się Ang Lee, reżyser, autor filmów „Przyczajony tygrys, ukryty smok” – Oscar za najlepszy film nieanglojęzyczny (2001); „Tajemnica Brokeback Mountain” – Oscar za najlepsza reżyserię (2006), Złoty Lew na Festiwalu Filmowym w Wenecji (2005); "Życie Pi" - Oscar za najlepszą reżyserię (2013).

  • 25.10

    W Warszawie urodziła się Laura Łącz, aktorka.

  • 28.10

    Ernest Hemingway został laureatem literackiej Nagrody Nobla.

  • 30.10

    W Polsce utworzono parki narodowe: Tatrzański, Babiogórski, Pieniński.

  • 1.11

    W Algierii wybuchło antyfrancuskie powstanie zbrojne.

  • 3.11

    Henri Matisse Fot.Wikimedia Commons

    W Nicei zmarł Henri Matisse, malarz, grafik, rzeźbiarz; jeden z twórców fowizmu.

  • 14.11

    W Yffiniac w Bretanii urodził się Bernard Hinault, jeden z najsławniejszych francuskich kolarzy, pięciokrotny triumfator wyścigu Tour de France, trzykrotny zwycięzca Giro d'Italia; mistrz świata z 1980 r.

  • 15.11

    W Białogardzie urodził się Aleksander Kwaśniewski, członek PZPR (1977-1990), redaktor naczelny "Itd" i "Sztandaru Młodych"; minister ds. młodzieży (1985-1987); współtwórca Okrągłego Stołu; przewodniczący Rady Naczelnej SdRP (1990-1995), poseł i przewodniczący klubu parlamentarnego SLD (1991-1995), przewodniczący komisji konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego (1993-1995); prezydent RP w latach 1995-2005.

  • 20.11

    W Warszawie rozpoczęła działalność Akademia Teologii Katolickiej; obecnie Uniwersytet im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

  • 24.11

    W Sarajewie urodził się Emir Kusturica, reżyser, autor filmów „Ojciec w podróży służbowej” – Złota Palma w Cannes (1985); „Czas Cyganów”, „Arizona Dream” i „Underground” – Złota Palma w Cannes (1995).

  • 25.11

    Władysław Frasyniuk. Fot. PAP/S. Leszczyński

    We Wrocławiu urodził się Władysław Frasyniuk, członek Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ "Solidarność", przewodniczący Zarządu Regionu Dolny Śląsk (1981), członek Krajowej Komisji Porozumiewawczej, a następnie Prezydium Komisji Krajowej NSZZ "S"; w czasie stanu wojennego w TKK; aresztowany i więziony przez władze komunistyczne; od 1986 r. w Tymczasowej Radzie NSZZ "S"; od 1987 w Krajowej Komisji Wykonawczej oraz na czele Regionalnej Komisji Wykonawczej Dolny Śląsk; uczestnik Okrągłego Stołu; współzałożyciel ROAD (1990); wiceprzewodniczący UD (1991-1994); przewodniczący UD (2002-2005); przewodniczący PD (2005-2006), poseł na Sejm w latach 1991-2001; przedsiębiorca.

  • 26.11

    W moskiewskim więzieniu na Butyrkach rozstrzelany został gen. Jonas Žemaitis, oficer sztabu generalnego litewskiej armii, od 1945 r. do 1951 r. na czele antysowieckiej partyzantki na Litwie.

  • 29.11

    Zbigniew Bujak. Fot. PAP/T. Walczak

    W Łopusznie urodził się Zbigniew Bujak, działacz NSZZ "Solidarność", przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego Mazowsze, od 1981 r. przewodniczący Zarządu Regionu Mazowsze; członek prezydiów Krajowej Komisji Porozumiewawczej i Komisji Krajowej; po wprowadzeniu stanu wojennego w podziemnej TKK; aresztowany przez SB w 1986 r.; zwolniony na mocy amnestii; od 1986 r. w Tymczasowej Radzie NSZZ "S" przy Lechu Wałęsie; członek Klubu Obywatelskiego (1988-1990); uczestnik Okrągłego Stołu; współzałożyciel (1992) i wiceprzewodniczący Unii Pracy; poseł na Sejm (1991-1997); prezes Głównego Urzędu Ceł (1999-2001).

  • 29.11

    W Minneapolis urodził się Joel Coen, scenarzysta, reżyser i producent filmowy, tworzący wspólnie z bratem Ethanem; bracia Coen są autorami filmów „Barton Fink” – Złota Palma w Cannes (1991), „Fargo”, „Big Lebowski”, „To nie jest kraj dla starych ludzi” – cztery Oscary (2007) oraz "Co jest grane, Davis?".

  • 29.11

    Zmarł Arka Bożek, polski działacz na Opolszczyźnie, uczestnik powstań śląskich; w czasie II wojny światowej członek Rady Narodowej RP; wicewojewoda śląsko-dąbrowski (1945-1950); działacz PSL, a następnie ZSL; poseł do KRN i Sejmu Ustawodawczego (1947-1952).

  • 7.12

    Na mocy dekretu Rady Państwa zlikwidowano Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. W jego miejsce utworzono Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego.

  • 7.12

    W Krakowie urodził się Zdzisław Kapka, piłkarz, srebrny medalista Mistrzostw Świata w 1974 roku.

  • 9.12

    W Redange-sur-Attert w Luksemburgu urodził się Jean-Claude Juncker, działacz Partii Chrześcijańsko-Społecznej, prawnik; premier Wielkiego Księstwa Luksemburga w latach 1995-2013; od 2005 do 2013 r. przewodniczył tzw. eurogrupie, czyli spotkaniom unijnych krajów mających wspólną walutę; od listopada 2014 r. przewodniczący Komisji Europejskiej.

  • 13.12

    Z więzienia zwolniony został Władysław Gomułka; działacz komunistyczny; od 1943 r. przywódca PPR; w latach 1944-1949 wicepremier, minister Ziem Odzyskanych (1945-1949); oskarżony o tzw. odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne i usunięty ze stanowiska sekretarza PPR; w 1951 r. zatrzymany.

  • 17.12

    Zofia Nałkowska. Fot. PAP/reprodukcja

    W Warszawie zmarła Zofia Nałkowska, pisarka, publicystka; autorka "Granicy" i "Medalionów" oraz prowadzonych przez ponad pół wieku "Dzienników".

  • 18.12

    Tomasz Mędrzak. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Łodzi urodził się Tomasz Mędrzak, aktor, reżyser teatralny; wystąpił m.in. w filmach „W pustyni i w puszczy” Władysława Ślesickiego oraz serialu „Dom” Jana Łomnickiego.

  • 19.12

    Ludwik Solski. Fot.PAP

    W Krakowie zmarł Ludwik Solski, aktor, reżyser, dyrektor Teatru Miejskiego w Krakowie (1905-1913) oraz Teatru Narodowego w Warszawie (1931-1932 i 1936-1938).

  • 21.12

    W Fort Lauderdale na Florydzie urodziła się Chris Evert-Lloyd, tenisistka; 18-krotnie zwyciężała w turniejach Wielkiego Szlema, w tym trzykrotnie wygrywała Wimbledon (1974, 1976, 1981).

  • 25.12

    W Aberdeen urodziła się Annie Lennox, piosenkarka, wokalistka zespołu Eurythmics.

  • 28.12

    W Mount Vernon w stanie Nowy Jork urodził się Denzel Washington, aktor, dwukrotnie nagradzany Oscarem, za role w filmach „Chwała” (1990) i „Dzień próby” (2001); znany również z „Raportu Pelikana”, „Karmazynowego przypływu”, „Malcolma X” i „Huraganu”.

  • 28.12

    W Krakowie zmarł Wincenty Lustosławski, filozof, działacz polityczny społeczny, prekursor ruchów abstynenckich i propagator jogi.

  • 30.12

    W Warszawie zmarł Tadeusz Trepkowski, plastyk, wybitny twórca polskiej szkoły plakatu powojennego.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL