Daty

Kalendarz dat

1947

  • 1.1

    W Warszawie urodził się Andrzej Kurek, fizyk, dziennikarz, współautor popularnego programu telewizyjnego "Sonda".

  • 2.1

    Andrzej Bachleda. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    W Zakopanem urodził się Andrzej Bachleda-Curuś, narciarz, srebrny (1974) i brązowy medalista (1970) mistrzostw świata w kombinacji alpejskiej.

  • 3.1

    W Starym Sączu urodził się Adam Myjak, rzeźbiarz, prof. Akademii sztuk Pięknych w Warszawie.

  • 3.1

    Andrzej Ramlau. 1969 r. Fot. PAP/D. Kwiatkowski

    W Szczytnikach pod Brześciem urodził się Andrzej Ramlau, operator filmowy autor zdjęć do filmów „Lalka” (1968), „Nie ma mocnych” (1974) i serialu „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy” (1 1979-81).
     

  • 3.1

    Seweryn Krajewski. 1967 r. Fot. PAP/PAI/I. Jarosińska

    W Nowej Soli w woj. lubuskim urodził się Seweryn Krajewski, piosenkarz, kompozytor, gitarzysta, członek zespołu "Czerwone Gitary".

  • 4.1

    Płk Jan Rzepecki podczas procesu Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Warszawa, 01.1947. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    W Warszawie rozpoczął się proces Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Na ławie oskarżonych zasiadł m.in. płk Jan Rzepecki.

  • 5.1

    Płk Wincenty Kwieciński. Źródło: Wikimedia Commons

    Funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa aresztowali płk. Wincentego Kwiecińskiego, prezesa Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

  • 7.1

    W Krakowie zmarł prof. Stefan Czarnocki, geolog.

  • 8.1

    Kadr z filmu "Zakazane piosenki". Fot. PAP/CAF

    W warszawskim kinie "Palladium" odbyła się premiera filmu "Zakazane piosenki" w reżyserii Leonarda Buczkowskiego.

  • 8.1

    Gen. Tadeusz Kutrzeba. Źródło: CAW

    W Londynie zmarł gen. Tadeusz Kutrzeba, w latach 1928-1939 komendant Wyższej Szkoły Wojennej; w czasie kampanii polskiej 1939 r. dowódca Armii "Poznań", stojący na czele wojsk polskich w bitwie nad Bzurą.

  • 14.1

    Krystyna Prońko. Fot. PAP/J. Bednarczyk

    W Gorzowie Wielkopolskim urodziła się Krystyna Prońko, wokalistka jazzowa i rockowa, kompozytorka, pedagog.

  • 17.1

    Zakończyła działalność Krajowa Rada Narodowa, utworzona przez PPR w nocy z 31 grudnia 1943 na 1 stycznia 1944 r. w Warszawie.

  • 17.1

    W Borzęcinie urodził się Józef Baran, poeta.

  • 19.1

    Wybory do Sejmu Ustawodawczego. Warszawa, 1947.01.19 Nz. prezydent KRN Bolesław Bierut. Fot. PAP/CAF

    Odbyły się sfałszowane przez komunistów wybory do Sejmu Ustawodawczego.

  • 19.1

    Prof. Leszek Balcerowicz. Fot. PAP/T. Gzell

    W Lipnie urodził się Leszek Balcerowicz, ekonomista, polityk; wicepremier i minister finansów (1989-1991; 1997-2000); autor przyjętego w 1989 r. planu reform gospodarczo-ustrojowych, które miały umożliwić transformację gospodarki sterowanej centralnie w rynkową; przewodniczący Unii Wolności (1995-2000); w latach 2001-2007 prezes Narodowego Banku Polskiego.

  • 21.1

    Bogusław Mec. Fot. PAP/T. Gzell

    W Tomaszowie Mazowieckim urodził się Bogusław Mec, piosenkarz, kompozytor, artysta plastyk; do jego największych przebojów należą piosenki "Jej portret", "Na pozór", "Z wielkiej nieśmiałości", "Mały, biały pies".

  • 22.1

    Władze komunistyczne ogłosiły oficjalne, sfałszowane, wyniki wyborów do Sejmu Ustawodawczego.

  • 30.1

    Małgorzata Braunek. Fot. PAP/J. Kaminski

    W Szamotułach urodziła się Małgorzata Braunek, aktorka, znana m.in. z filmowej roli Oleńki Billewiczówny w ekranizacji "Potopu" oraz Izabeli Łęckiej w serialu telewizyjnym "Lalka".

  • 1.2

    W Łodzi zmarł Stanisław Grolicki, aktor. 

  • 1.2

    Tadeusz Horko objął w Londynie funkcję redaktora "Dziennika Polskiego i Dziennika Żołnierza". 

  • 3.2

    Płk Jan Rzepecki w czasie procesu dowództwa Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    Zapadł wyrok w procesie przywódców Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość (WiN): płk Jan Rzepecki 8 lat więzienia, oficerowie Marian Gołębiowski - kara śmierci, Kazimierz Leski i Henryk Żuk - 12 lat, Ludwik Muzyczka i Józef Rybicki - 10 lat, Jan Szczurek-Cergowski - 7 lat, Antoni Sanojca - 6 lat, Tadeusz Jachimek - 4 lata i Emilia Malessa - 2 lata.

  • 5.2

    Bolesław Bierut. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    Sejm wybrał Bolesława Bieruta prezydentem RP. 

  • 6.2

    Józef Cyrankiewicz. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    Po sfałszowanych przez komunistów wyborach do Sejmu Ustawodawczego, Józef Cyrankiewicz objął stanowisko premiera i z dwuletnią przerwą (w latach 1952-1954 był wicepremierem w rządzie Bolesława Bieruta) sprawował je do grudnia 1970 r. 

  • 8.2

    W Oleśnicy urodził się Zbigniew Lesień, aktor. 

  • 8.2

    W Warszawie urodziła się Ewa Złotowska, aktorka, reżyserka.

  • 16.2

    W Warszawie wznowił działalność polski Pen-Club, jego prezesem został Jan Parandowski.

  • 17.2

    W Krakowie wznowiła działalność Polska Akademia Umiejętności.

  • 19.2

    Sejm uchwalił tzw. Małą Konstytucję.

  • 21.2

    Mjr Józef Kuraś "Ogień". Źródło: IPN

    We wsi Ostrowsko pod Nowym Targiem otoczony przez UB i KBW mjr Józef Kuraś "Ogień" próbował popełnić samobójstwo, śmiertelnie ranny, zmarł następnego dnia w szpitalu w Nowym Targu; Kuraś był żołnierzem Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, dowódcą oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa; od 1945 r. dowodził zgrupowaniem "Błyskawica" walczącym z władzą komunistyczną.

  • 22.2

    Mjr Józef Kuraś "Ogień". Źródło: IPN

    W szpitalu w Nowym Targu zmarł mjr Józef Kuraś „Ogień”, dowódca oddziału podziemia antykomunistycznego; dzień wcześniej otoczony przez UB i KBW usiłował popełnić samobójstwo. Kuraś był żołnierzem Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, dowódcą oddziałów Ludowej Straży Bezpieczeństwa; od 1945 r. dowodził zgrupowaniem "Błyskawica" walczącym z władzą komunistyczną.

  • 22.2

    Sejm przyjął deklarację o realizacji praw i wolności obywatelskich oraz uchwalił amnestię dla więźniów politycznych. W praktyce amnestia została wykorzystana przez władze bezpieczeństwa do ewidencji członków niepodległościowego podziemia, z których większość następnie aresztowano.

  • 25.2

    Dekret Alianckiej Komisji Kontroli o likwidacji państwa pruskiego. 

  • 25.2

     W Międzychodzie urodził się Włodzimierz Matuszczak, aktor. 

  • 28.2

    Ukazała się powieść Antoniego Gołubiewa "Bolesław Chrobry".

  • 28.2

    Włodzimierz Lubański. Fot. PAP/A. Grygiel

    W Gliwicach urodził się Włodzimierz Lubański, piłkarz, wielokrotny reprezentant Polski, mistrz olimpijski z 1972 r.; siedmiokrotny mistrz Polski z Górnikiem Zabrze, piłkarz belgijskiego Lokeren.

  • 3.3

    W Londynie Sztab Główny Polskich Sił Zbrojnych przekształcono w Inspektorat Generalny Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Inspektorem generalnym Korpusu mianowano gen. Stanisława Kopańskiego.

  • 3.3

    Gubernator okręgu warszawskiego w okresie okupacji, Ludwig Fischer. Fot. PAP/J. Baranowski

    Najwyższy Trybunał Narodowy w Warszawie skazał niemieckiego gubernatora Warszawy Ludwiga Fischera na karę śmierci.

  • 4.3

    Jan Garbarek. Fot. PAP/B. Borowiak

    W Mysen w Norwegii urodził się Jan Garbarek, saksofonista jazzowy i kompozytor, polskiego pochodzenia.

  • 5.3

    Konstanty Andrzej Kulka. Fot.PAP/P.Polak

    W Gdańsku urodził się Konstanty Andrzej Kulka, skrzypek, pedagog.

  • 6.3

    Tadeusz Woźniak. Fot.PAP

     W Warszawie urodził się Tadeusz Woźniak, muzyk, kompozytor, wokalista, autor i wykonawca takich przebojów, jak „Zegarmistrz światła” (do słów Bogdana Chorążuka), „Smak i zapach pomarańczy” oraz muzyki do spektakli teatralnych.

  • 8.3

    We Wrocławiu urodził się Wojciech Bruszewski, reżyser, operator filmowy, fotograf, prekursor sztuki wideo w Polsce.

  • 8.3

    Gubernator okręgu warszawskiego w okresie okupacji Ludwig Fischer na sali sądowej (stoi za ławą obrońców). 1947 r. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    W Warszawie stracony został niemiecki zbrodniarz, nazistowski gubernator Warszawy Ludwig Fischer skazany na karę śmierci przez Najwyższy Trybunał Narodowy.

  • 10.3

    Pod naciskiem władz sowieckich Polska i Czechosłowacja podpisały układ o przyjaźni i wzajemnej pomocy. Oba państwa zobowiązały się w ciągu dwóch lat ostatecznie uregulować sporne kwestie graniczne i respektować prawa mniejszości narodowych.

  • 11.3

    Rudolf Hoess podczas procesu przed Najwyższym Trybunałem Narodowym. Warszawa, 11.03.1947. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    W Warszawie rozpoczął się proces komendanta niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau Rudolfa Hoessa, który został skazany na karę śmierci; wyrok przez powieszenie wykonano 16 kwietnia 1947 r.

  • 12.3

    Harry Truman. Fot. PAP/EPA

    Prezydent USA Harry Truman w orędziu do Kongresu przedstawił program polityki zagranicznej, zgodnie z którym Stany Zjednoczone powinny pomagać krajom zagrożonym komunizmem; w tym celu Truman wezwał Kongres do udzielenia pomocy Grecji i Turcji.

  • 13.3

    W Łodzi urodził się Jacek Bierezin, poeta, działacz opozycji, taternik, współzałożyciel ukazującego się poza cenzurą czasopisma "Puls" (1977-1981).

  • 15.3

    Józef Piłsudski. Fot. PAP/CAF/Reprodukcja

    W Londynie powołano Instytut Józefa Piłsudskiego.

  • 19.3

    Krystyna Tkacz

    We Wrocławiu urodziła się Krystyna Tkacz, aktorka filmowa i teatralna, znana również jako znakomita wykonawczyni piosenek aktorskich; wystąpiła m.in. w serialach „Życie Kamila Kuranta" i "Alternatywy 4".

  • 22.3

    W Warszawie ukazał się pierwszy numer "Słowa Powszechnego", dziennika PAX.

  • 22.3

    W Warszawie urodził się Marek Bliziński, gitarzysta jazzowy, kompozytor; grał w zespołach m.in. Michała Urbaniaka, Jana Ptaszyna Wróblewskiego.

  • 23.3

    W Warszawie ukazał się pierwszy numer "Nowin Literackich", tygodnika pod redakcją Jarosława Iwaszkiewicza.

  • 25.3

    W Pinner w Anglii urodził się Elton John, właściwie Reginald Kenneth Dwight, piosenkarz, kompozytor, pianista.

  • 28.3

    Karol Świerczewski. Fot. PAp/B.Lambach

    W Bieszczadach pod Baligrodem w zasadzce zorganizowanej przez UPA zginął gen. Karol Świerczewski.

  • 1.4

    Karol Świerczewski. Fot. PAP/CAF/J. Baranowski

    W Warszawie odbył się uroczysty pogrzeb zastrzelonego przez UPA gen. Karola Świerczewskiego.

  • 2.4

    Kazimierz Pużak. Fot. PAP/CAF

    Władze komunistyczne aresztowały Kazimierza Pużaka i innych działaczy związanych z PPS-WRN pod zarzutem organizowania podziemnej partii socjalistycznej.

  • 2.4

    Rudolf Hoess przed Trybunałem Narodowym. Fot. PAP/CAF

    Najwyższy Trybunał Narodowy w Warszawie skazał na karę śmierci Rudolfa Hoessa - nazistowskiego zbrodniarza, komendanta KL Auschwitz, współautora Holokaustu. Wyrok przez powieszenie wykonano w Oświęcimiu 16 kwietnia 1947 r.

  • 7.4

    W Mysłowicach urodził się Andrzej Nardelli, aktor, piosenkarz, wystąpił m.in. w filmach „Szkice warszawskie”, „Szklana kula” i „Nie lubię poniedziałku”.

  • 10.4

    Ewa Dałkowska. Fot. PAP/J. Turczyk

    We Wrocławiu urodziła się Ewa Dałkowska, aktorka, przez wiele lat związana z warszawskim Teatrem Powszechnym, obecnie występuje w stołecznym Nowym Teatrze; zagrała m.in. w filmach „Sprawa Gorgonowej”, „Bez znieczulenia”, „Głosy”, „Kobieta z prowincji”, „Korczak”, „Cynga”, „Body/Ciało”; w stanie wojennym współzałożycielka Teatru Domowego, działającego poza oficjalnym obiegiem.

  • 10.4

    W Poznaniu urodziła się Halina Frąckowiak, piosenkarka, znana z przebojów "Serca gwiazd", "Anna już nie mieszka tu", "Papierowy księżyc", "Mały elf", "Tin Pan Alley", "Idę dalej", "Bądź gotowy dziś do drogi", "Brzegi łagodne".

  • 13.4

    Rozpoczęła się "bitwa o handel" - obradujące w Warszawie plenum KC PPR wyznaczyło główne kierunki reformy handlu wewnętrznego w Polsce, zmierzające do wprowadzenia modelu gospodarki opartego na wzorach sowieckich.

  • 15.4

    Jacek Lech. Fot. PAP/S. Kraszewski

    W Bielsku-Białej urodził się Jacek Lech (właściwie Leszek Zerhau), piosenkarz, solista zespołu "Czerwono-Czarni".

  • 16.4

    Rudolf Hoess podczas procesu przed Najwyższym Trybunałem Narodowym. Warszawa, 11.03.1947. Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    Wykonano wyrok śmierci na byłym komendancie KL Auschwitz-Birkenau Rudolfie Hoessie. Został powieszony na terenie obozu, obok budynku komendantury, w której urzędował.

  • 17.4

    Rejonowy Sąd Wojskowy w Warszawie skazał Kazimierza Bagińskiego na 8 lat, Wiktora Bazylewskiego na 6 lat, Tadeusza Węgrzyniaka na 6 lat i Tadeusza Wyrzykowskiego na 3 lata więzienia za redagowanie rzekomo nielegalnego biuletynu PSL.

  • 18.4

    Jerzy Stuhr. Fot. PAP/R. Guz

    W Krakowie urodził się Jerzy Stuhr, jeden z najwybitniejszych polskich aktorów, reżyser, pedagog, rektor PWST w Krakowie (1990-1996 i 2002-2008); przez wiele lat związany ze Starym Teatrem w Krakowie; znany z filmów „Amator”, "Wodzirej”, "Seksmisja", „Kingsajz”, „Obywatel Piszczyk”, „Deja vu”, „Spis cudzołożnic”, „Historie miłosne”, „Kiler”, „Duże zwierzę”, „Habemus Papam – mamy papieża” i „Obywatel”.

  • 24.4

    Gen. Stefan Mossor, dowódca GO "Wisła". Fot. PAP/CAF/S. Dąbrowiecki

    Prezydium Rady Ministrów przyjęło uchwałę o rozpoczęciu Operacji "Wisła", której celem było wysiedlenie ludności ukraińskiej z południowo-wschodniej Polski i przesiedlenie jej na Ziemie Zachodnie i Północne.

  • 25.4

    Sekretariat KC PPR powołał Robotniczą Spółdzielnię Wydawniczą "Prasa".

  • 27.4

    W Poznaniu rozpoczęły się pierwsze po zakończeniu II wojny światowej Międzynarodowe Targi.

  • 28.4

    Grupa Operacyjna "Wisła" rozpoczęła wysiedlanie ludności ukraińskiej z południowo-wschodniej Polski. W ciągu trzech miesięcy na Ziemie Zachodnie i Północne przymusowo przesiedlono ponad 140 tys. Ukraińców.

  • 29.4

    Stanisława Celińska. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Warszawie urodziła się Stanisława Celińska, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Krajobraz po bitwie”, "Nie ma róży bez ognia", "Noce i dnie", "Panny z Wilka", „Pieniądze to nie wszystko”, a także w serialach „Alternatywy 4”, „Bulionerzy” i „Mamuśki”.

  • 30.4

    Transatlantyk Batory w gdyńskim porcie. 1947 r. Fot. PAP/CAF

    Do portu w Gdyni przypłynął z Wielkiej Brytanii po raz pierwszy od zakończenia wojny MS Batory.

  • 30.4

    W Zakładach Mechanicznych "Ursus" wyprodukowano pierwszy po wojnie ciągnik.

  • 1.5

    W Warszawie urodziła się Grażyna Barszczewska, aktorka, od 1983 r. związana z Teatrem Polskim w Warszawie; wystąpiła m.in. w filmach „Anioł w szafie”, „Łabędzi śpiew”, „Wszystko, co najważniejsze”, a także w serialu „Kariera Nikodema Dyzmy”.

  • 1.5

    W Warszawie urodził się Krzysztof Knittel, kompozytor, pedagog. 

  • 3.5

    We Wrocławiu urodził się Lesław Ćmikiewicz, piłkarz, wielokrotny reprezentant Polski, mistrz olimpijski z 1972 r. i członek drużyny narodowej, która na mistrzostwach świata w Niemczech w 1974 r. zajęła III miejsce; przez wiele lat występujący w Legii Warszawa; szkoleniowiec.

  • 8.5

    Funkcjonariusze UB aresztowali rotmistrza Witolda Pileckiego, oficera ZWZ-AK, który w 1940 r. dobrowolnie poddał się aresztowaniu i wywózce do Auschwitz w celu zdobycia informacji o obozie i zbrodniach popełnianych w nim przez Niemców. Po ucieczce z Auschwitz walczył w Powstaniu Warszawskim. W 1948 r. został przez władze komunistyczne skazany na śmierć i stracony. 

  • 10.5

    Juliusz Osterwa. Fot. NAC

    W Warszawie zmarł Juliusz Osterwa, aktor, reżyser i reformator teatru, twórca "Reduty".

  • 13.5

    W Zakopanem urodził się Janusz Grzywacz, kompozytor, muzyk. 

  • 14.5

    Rozpoczął działalność Wojskowy Sąd Grupy Operacyjnej "Wisła", który do połowy września 1947 r. rozpatrzył 285 spraw. W większości dotyczyły one osób cywilnych, spośród których 173 skazano na karę śmierci, a 58 na kary dożywotniego więzienia.

  • 21.5

    Leszek Teleszyński. Fot. PAP/A. Rybczyński

    W Krakowie urodził się Leszek Teleszyński, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Potop” i „Trędowata”, a także w serialu „Życie na gorąco”.

  • 23.5

    W Ciechanowie urodził się Jerzy Bralczyk, językoznawca, specjalista w zakresie języka polityki, mediów i reklamy.

  • 26.5

    W Londynie powstała Liga Niepodległości Polski, skupiająca członków działającego w czasie II wojny światowej w Wielkiej Brytanii Związku Piłsudczyków. Na czele Ligi stanął Juliusz Łukasiewicz.

  • 5.6

    Sekretarz stanu USA George Marshall przedstawił plan ekonomicznej pomocy dla całej Europy, którego celem politycznym było przeciwstawienie się komunizmowi poprzez odbudowę gospodarki państw europejskich zniszczonych II wojną światową. Polska ze względu na stanowisko Moskwy nie przystąpiła do tego projektu.

  • 6.6

    Władysław Raczkiewicz. Fot. Wikipedia

    W Ruthin w Walii zmarł Władysław Raczkiewicz, prezydent RP na Uchodźstwie (1939-1947), następca internowanego we wrześniu 1939 r. w Rumunii prezydenta Ignacego Mościckiego.

  • 8.6

    W Heppenheim w Niemczech urodził się Edward Lutczyn, grafik, rysownik, satyryk. 

  • 9.6

    August Zaleski. Fot. NAC

    August Zaleski zaprzysiężony został na urząd prezydenta RP na uchodźstwie. Stanowisko to objął po zmarłym 6 czerwca 1947 r. Władysławie Raczkiewiczu

  • 9.6

    W Bielsku-Białej urodził się Bohdan Smoleń, artysta kabaretowy i aktor komediowy.

  • 14.6

    Na terenie b. niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau odbyła się uroczystość otwarcia Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka; w uroczystości wzięło udział kilkadziesiąt tysięcy osób, głównie byłych więźniów.

  • 16.6

    Małgorzata Niemirska w roli Lidki w serialu „Czterej pancerni i pies”. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie urodziła się Małgorzata Niemirska, aktorka, wystąpiła m.in. w filmach „Indeks”, „Spotkanie na Atlantyku”, a także w serialu „Czterej pancerni i pies”.

  • 19.6

    Salman Rushdie. Fot. PAP/EPA

    W Bombaju urodził się Salman Rushdie, angielski prozaik i eseista, pochodzenia indyjskiego. 

  • 19.6

     W ambasadzie polskiej w Londynie zdeponowano ponad 200 kg. złota pochodzącego z Funduszu Obrony Narodowej. 

  • 24.6

    Helena Vondrackowa. Fot. PAP/A. Warżawa

    W Pradze urodziła się Helena Vondrackova, czeska piosenkarka.

  • 1.7

    W Warszawie wydano pierwszy numer "Po prostu", studenckiego pisma społeczno - kulturalnego, które od końca 1948 r. było oficjalnym organem Związku Młodzieży Polskiej.

  • 2.7

    Ustawa o powołaniu Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka i Muzeum na Majdanku. 

  • 2.7

    Sejm uchwalił Trzyletni Plan Odbudowy.

  • 2.7

    Gen. Tadeusz Bór Komorowski objął funkcję premiera rządu RP na uchodźstwie.

  • 2.7

    Karol Strasburger. Fot. PAP/CAF/W. Rozmysłowicz

    W Warszawie urodził się Karol Strasburger, aktor, zagrał w filmach „Agent nr 1”, „Wielki Szu”, „Noce i dnie”, a także w serialach „Polskie drogi”, „Kolumbowie”, „Karino”, „07 zgłoś się”; widzom TV znany także jako gospodarz teleturnieju Familiada.

  • 2.7

    Utworzono Radę Ochrony Pomników Męczeństwa. 

  • 3.7

    Sejm uchwalił ustawę o odbudowie stolicy. Powstała Naczelna Rada Odbudowy Warszawy.

  • 4.7

    ORP "Błyskawica". Fot. PAP/B.Ostrowska

     Do Gdyni powrócił niszczyciel ORP "Błyskawica". 

  • 4.7

    Na skutek więziennej głodówki w szpitalu w Skopinie pod Moskwą zmarł płk Kazimierz Tumidajski ("Marcin") - dowódca Okręgu Lubelskiego AK, aresztowany w sierpniu 1944 r. przez NKWD. 

  • 9.7

    Rząd polski na polecenie władz sowieckich odrzucił propozycję udziału w Planie Marshalla

  • 9.7

    Lucjan Żeligowski. Fot. Wikipedia/LOC

    W Londynie zmarł gen. Lucjan Żeligowski, w czasie I wojny światowej m.in. dowódca dywizji w I Korpusie Polskim; podczas wojny polsko-bolszewickiej dowódca Frontu Litewsko-Białoruskiego, później Grupy Operacyjnej; w październiku 1920 r. mianowany dowódcą 1 DP Litewsko-Białoruskiej, na czele której, z rozkazu Józefa Piłsudskiego, zajął Wilno i Wileńszczyznę, proklamując utworzenie Litwy Środkowej; w latach 1921-1925 Inspektor Armii w Warszawie; w gabinecie Aleksandra Skrzyńskiego minister Spraw Wojskowych (1925-1926); w czasie zamachu majowego poparł marszałka Piłsudskiego. 

  • 20.7

    Urodził się Carlos Santana, meksykański gitarzysta i kompozytor. 

  • 21.7

    W Łodzi urodził się Marek Nowicki, działacz opozycji antykomunistycznej, obrońca praw człowieka; prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w latach 1990-2003.

  • 22.7

    Marcin Wolski. Fot.PAP/A.Rybczyński

    W Łodzi urodził się Marcin Wolski, pisarz, satyryk, związany m.in. z kabaretami Stodoła i Pod Egidą; autor radiowej audycji "60 minut na godzinę" oraz telewizyjnego kabaretu "Polskie ZOO". 

  • 24.7

    Początek procesu członków PPS - Bolesława Gałaja i sześciu kobiet - oskarżonych o przynależność do Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

  • 26.7

    Prezydent USA Harry Truman powołał do życia Centralną Agencję Wywiadowczą oraz Radę Bezpieczeństwa Narodowego.

  • 27.7

    Wincenty Pstrowski wezwał górników do podjęcia „współzawodnictwa pracy i przekraczania norm”.

  • 27.7

    W Paryżu zmarła Gertruda Stein, amerykańska pisarka, poetka, działaczka feministyczna, animatorka jednego z najbardziej znanych paryskich salonów kulturalnych, autorka powieści „Trzy życia” i „Autobiografia Alicji B. Toklas”.

  • 27.7

    Powstała Centralna Agencja Wywiadowcza (Central Intelligence Agency - CIA), amerykańska agencja federalna zajmująca się wywiadem i kontrwywiadem.

  • 31.7

    Władze komunistyczne zakończyły Akcję "Wisła", w czasie której z południowo-wschodniej Polski w ciągu trzech miesięcy na Ziemie Zachodnie i Północne wg danych Sztabu Generalnego WP przesiedlono przymusowo ponad 140 tys. ludności ukraińskiej. Jednocześnie została ostatecznie zlikwidowana działalność oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii.

  • 1.8

    Jan Tomasz Gross. Fot. PAP/G. Jakubowski

     W Warszawie urodził się Jan Tomasz Gross, socjolog, politolog, historyk, autor m.in. książek: "W 40. nas matko na Sybir zesłali", "Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka", "Strach. Antysemityzm w Polsce tuż po wojnie. Historia moralnej zapaści" oraz "Złote żniwa. Rzecz o tym, co się działo na obrzeżach Zagłady Żydów".

  • 1.8

    Jacek Kleyff. Fot. PAP/G.Jakubowksi

    W Warszawie urodził się Jacek Kleyff, poeta, bard, kompozytor, malarz, współtwórca kabaretu "Salon Niezależnych".

  • 5.8

    Marian Dziędziel. Fot. PAP/J. Kamiński

    W Gołkowicach w pow. wodzisławskim urodził się Marian Dziędziel, aktor.

  • 6.8

    W Żarnowcu zmarła Wanda Siemaszkowa, aktorka, reżyserka, dyrektorka teatrów.

  • 8.8

    Anton Denikin Fot.Wikimedia Commons

    W Ann Arbor w USA zmarł Anton Denikin, rosyjski generał, w czasie wojny domowej w Rosji dowódca walczących z bolszewikami Sił Zbrojnych Południa Rosji. 

  • 10.8

    W Pawii urodził się Drupi, właściwie Giampiero Anelli, włoski piosenkarz, popularny w Polsce w latach `70

  • 11.8

    Płk Franciszek Niepokólczycki zeznaje przed sądem. Fot. PAP/CAF

    W Krakowie rozpoczął się proces władz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość (WiN); głównymi oskarżonymi byli płk Franciszek Niepokólczycki oraz krakowscy działacze PSL - Stanisław Mierzwa i Karol Buczek. Zapadło 8 wyroków śmierci.

  • 15.8

    Indie i Pakistan proklamowały niepodległość. 

  • 20.8

     W Norymberdze zakończył się proces nazistowskich lekarzy oskarżonych o przeprowadzanie zbrodniczych eksperymentów medycznych na więźniach obozów koncentracyjnych. 

  • 23.8

     W Warszawie urodził się Jerzy Satanowski, kompozytor. 

  • 25.8

    Filip Bajon. Fot. PAP/S. Leszczyński

    W Poznaniu urodził się Filip Bajon, reżyser, scenarzysta, pisarz; autor filmów „Aria dla atlety”, „Limuzyna Daimler-Benz”, „Wahadełko”, „Magnat”, „Poznań ‘56”, „Przedwiośnie” i „Śluby panieńskie”.

  • 30.8

     W Krakowie urodził się Grzegorz Warchoł, aktor, reżyser. 

  • 31.8

    W Krakowie urodził się Grzegorz Warchoł, aktor, reżyser teatralny i filmowy; twórca m.in. seriali „Życie Kamila Kuranta”, „Gazda z Diabelnej” i „Królewskie sny”.

  • 6.9

    W Toruniu urodził się Krzysztof Orzechowski, aktor, reżyser teatralny, dyrektor naczelny i artystyczny Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.

  • 10.9

    Prezes ZG WiN Franciszek Niepokólczycki przed sądem 1947 r. Fot. PAP/W. Kondracki

    W Krakowie zakończył się proces działaczy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego. Władze komunistyczne skazały osiem osób na karę śmierci, wśród nich komendanta WiN płk. Franciszka Niepokólczyckiego.

  • 14.9

    Ksiądz Jerzy Popiełuszko. Fot. PAP/W. Kryński

    W Okopach na Podlasiu urodził się ks. Jerzy Popiełuszko, duszpasterz ludzi pracy, legendarny kapelan Solidarności, zamordowany w 1984 r. przez funkcjonariuszy IV Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych; beatyfikowany w 2010 r.

  • 15.9

    Początek dziesięciodniowego strajku w Łodzi, wywołanego zmuszaniem pracowników do współzawodnictwa pracy; w czasie manifestacji doszło do starć z siłami bezpieczeństwa, dwie osoby zginęły, kilkadziesiąt zostało aresztowanych.

  • 17.9

    W lasach lubaczowskich w oblężonym przez oddziały KBW bunkrze popełnił samobójstwo Jarosław Staruch „Stiah”, sprawujący kierownictwo nad krajowym prowidem OUN-UPA, położonym na zachód od tzw. linii Curzona.

  • 19.9

    W Warszawie urodził się Janusz Zaorski, reżyser, scenarzysta, producent filmowy; w latach 1991-1993 prezes Komitetu do spraw Radia i Telewizji; twórca filmów „Matka Królów”, „Jezioro Bodeńskie”, „Piłkarski poker”.

  • 19.9

    Urszula Sipińska. Fot. PAP/R.Okoński

    W Poznaniu urodziła się Urszula Sipińska, piosenkarka, kompozytorka; wykonawczyni piosenek „Są takie dni w tygodniu”, „Weselne dzieci” i „Cudownych rodziców mam”.

  • 22.9

    W Szklarskiej Porębie rozpoczęła się narada przedstawicieli dziewięciu partii komunistycznych, w czasie której podjęto uchwałę o powołaniu Biura Informacyjnego Partii Komunistycznych i Robotniczych (Kominformu). Siedzibą Biura miał być Belgrad.

  • 29.9

    W Poznaniu urodził się Piotr Mroczyk, dziennikarz, działacz opozycji antykomunistycznej, dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa w latach 1989-1994.

  • 1.10

    Dekret Rady Ministrów o planowej gospodarce narodowej.

  • 10.10

    Stanisław Mikołajczyk Fot.PAP/Karol Szczecinski

    Memorandum Stanisława Mikołajczyka do Józefa Stalina i ambasadorów Wielkiej Trójki na temat sytuacji panującej w Polsce.

  • 14.10

    W Gdańsku urodził się Tomasz Wołek, dziennikarz, publicysta, działacz opozycji antykomunistycznej, członek Ruchu Młodej Polski; po 1989 r. pełnił m.in. funkcję redaktora naczelnego "Życia Warszawy" i dziennika "Życie".

  • 21.10

    Stanisław Mikołajczyk. Fot. PAP/CAF/Archiwum

    Stanisław Mikołajczyk, wobec groźby aresztowania przez władze komunistyczne, potajemnie opuścił Polskę i przedostał się do Londynu.

  • 23.10

    Kazimierz Deyna. Fot. PAP/Z. Matuszewski

    W Starogardzie Gdańskim urodził się Kazimierz Deyna, piłkarz ŁKS Łódź, Legii Warszawa, Manchesteru City i San Diego Sockers; w reprezentacji Polski wystąpił 97 razy, strzelił 41 goli; na mistrzostwach świata w RFN w 1974 r. wspólnie z drużyną zajął trzecie miejsce, złoty medalista olimpijski z Monachium w 1972 r. i srebrny z Montrealu w 1976 r.

  • 24.10

    W Warszawie działalność artystyczną rozpoczął Teatr Nowy.

  • 29.10

    Jerzy Fedorowicz. Fot. PAP/R. Pietruszka

    W Polanicy Zdroju urodził się Jerzy Fedorowicz, aktor, reżyser teatralny; od 1989 r. dyrektor naczelny i artystyczny Teatru Ludowego w Nowej Hucie; od 2005 r. poseł na Sejm z list Platformy Obywatelskiej.

  • 30.10

    Krzysztof Daukszewicz. Fot. PAP/M. Kaliński

    W Wichrowie koło Dobrego Miasta urodził się Krzysztof Daukszewicz, satyryk, poeta, kompozytor, piosenkarz.

  • 31.10

    W Warszawie urodził się Tadeusz Sobolewski, krytyk filmowy.

  • 1.11

    W Radomyślu Wielkim urodził się Leszek Wosiewicz, reżyser, scenarzysta, autor filmów „Kornblumenblau”, „Cynga” i „Kroniki domowe”.

  • 3.11

    Jacek Koprowicz Fot.PAP/Jacek Bednarczyk

    W Łodzi urodził się Jacek Koprowicz, reżyser i scenarzysta filmowy.

  • 10.11

    Krzysztof Wyszkowski. Fot. PAP/D. Kulaszewicz

    W Mrągowie urodził się Krzysztof Wyszkowski, działacz opozycji antykomunistycznej, współpracownik KSS KOR, współzałożyciel i działacz WZZ Wybrzeża (1978); uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r.; w latach 1991-1992 doradca premierów Jana Krzysztofa Bieleckiego i Jana Olszewskiego. Od 2016 r. członek Kolegium IPN.

  • 10.11

    Rozpoczęła działalność Filharmonia Poznańska.

  • 12.11

    Urodził się Zbigniew Łapiński, kompozytor, pianista, aranżer.

  • 20.11

    Książe Edynburga Filip Mountbatten w 1975 r. Fot. PAP/Witold Rozmysłowicz

    W Opactwie Westminsterskim odbył się ślub przyszłej królowej Elżbiety II z księciem Filipem Mountbattenem.

  • 24.11

    W pierwszym rzędzie oskarżony Artur Liebehenschel (L), komendant KL Auschwitz od XI 1943 do V 1944 r. Fot. PAP/CAF

    W Krakowie przed Najwyższym Trybunałem Narodowym rozpoczął się pierwszy proces oświęcimski; oskarżono w nim 40 członków załogi obozowej, w tym byłego komendanta KL Auschwitz Arthura Liebehenschela, szefa obozowego Gestapo Maksa Grabnera, jednego z zastępców komendanta Hansa Aumeiera, szefową obozu kobiecego w Birkenau Marię Mandl i kierownika krematoriów Ericha Muhsfeldta; zapadły 23 wyroki śmierci, dwa zostały zmienione na dożywocie, sześciu oskarżonych zostało skazanych na dożywotnie więzienie, jedna osoba została uniewinniona, pozostali otrzymali kary od 3 do 15 lat więzienia.

  • 27.11

    Kazimiera Iłłakowiczówna. Fot. PAP

    Do Polski z emigracji powróciła Kazimiera Iłłakowiczówna, poetka, sekretarz ministra spraw wojskowych Józefa Piłsudskiego.

  • 27.11

    Łukasz Ciepliński „Pług”. Fot. IPN

    W Zabrzu aresztowany został przez UB ppłk Łukasz Ciepliński, żołnierz ZWZ-AK, prezes IV ZG Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

  • 29.11

    Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło rezolucję o podziale Palestyny na dwa państwa - arabskie i żydowskie; Jerozolima miała być strefą międzynarodową.

  • 30.11

    W Los Angeles zmarł Ernst Lubitsch, niemiecki reżyser filmowy, nagrodzony Oscarem za całokształt twórczości.

  • 3.12

    W Warszawie rozpoczął się pokazowy proces III Zarządu Głównego WiN oraz działaczy Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Polski Podziemnej.

  • 13.12

    Na deskach Teatru Wielkiego w Poznaniu zadebiutował Conrad Drzewiecki.

  • 16.12

    Anna Nehrebecka. Fot.PAP/R.Pietruszka

    W Bytomiu urodziła się Anna Nehrebecka, aktorka, znana m.in. z filmu „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy oraz serialu „Rodzina Połanieckich” Jana Rybkowskiego; od 2010 r. radna m. st. Warszawy.

  • 22.12

    W Krakowie przez Najwyższym Trybunałem Narodowym zakończył tzw. pierwszy proces oświęcimski. Na ławie oskarżonych zasiadło 40 członków załogi KL Auschwitz-Birkenau. 23 z nich skazano na karę śmierci, w przypadku 16 orzeczono karę pozbawienia wolności, a jednego z oskarżonych uniewinniono.

  • 23.12

    W Warszawie urodził się Tomasz Zygadło, reżyser, twórca filmów "Ćma", "Odwet", "Sceny dziecięce z życia prowincji".

  • 25.12

    Premiera filmu "Jasne łany" w reżyserii Eugeniusza Cękalskiego, uznawanego za pierwszy polski film socrealistyczny. 

  • 27.12

    Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał na śmierć ppłk. Wacława Lipińskiego, historyka, żołnierza Legionów Polskich, działacza piłsudczykowskiego, współorganizatora Konwentu Organizacji Niepodległościowych (1942), założyciela i przewodniczącego podziemnego Stronnictwa Niezawisłości Narodowej (1946), członka Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Polski Podziemnej (1946-1947); W. Lipiński zmarł w komunistycznym więzieniu w 1949 r.

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL